ผลกระทบต่อผมและขน
ต่อมผมและขนทั่วไปทั้งร่างกาย เช่น หนวด คิ้ว ขนตา ขนรักแร้ ขนที่หัวเหน่า ขนตามตัว แขนและขา จะเป็นเซลที่มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ดังนั้น ก็อาจจะถูกทำลายได้โดยสารเคมีบำบัด ซึ่งจะทำให้ผมและขนร่วง ซึ่งในบางรายอาจจะร่วงเพียงเล็กน้อยจนแทบไม่รู้สึกเลย บางรายก็อาจจะร่วงมากและในบางรายอาจจะร่วงหมดศรีษะเลยก็ได้ แต่อาการดังกล่าวจะเป็นเพียงชั่วคราว เมื่อการรักษาสิ้นสุดลง ผมและขนก็จะงอกขึ้นมาเหมือนเดิม ในบางรายผมอาจจะขึ้นในระหว่างที่กำลังให้การรักษาอยู่ก็ได้ ข้อที่ท่านควรปฏิบัติตัวในระหว่างนี้ก็คืออย่าดัดผม เพราะว่าจะทำให้เส้นผมอ่อนแอ ทำให้ผมงอกขึ้นมาได้ไม่ดีเท่าที่ควร
ผมเป็นสิ่งที่สะดุดตาสำหรับบุคคลทั่วไป และตัวของท่านเองก็จะสังเกตได้อย่างชัดเจนว่าผมของท่านร่วงมากน้อยเพียงใด จากการที่ท่านหวีผมในแต่ละครั้ง หรือผมที่ร่วงอยู่บนหมอนอาจจะทำให้ท่านรู้สึกไม่สบายใจ มีกังวล ซึ่งอาจจะเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ผู้ป่วยไม่ยอมรับการรักษาด้วยวิธีสารเคมีบำบัด แต่เราขอเน้นว่าอาการนี้จะเป็นเพียงชั่วคราวและท่านสามารถที่จะแก้ไขได้ อาจจะโดยการสวมวิก, สวมหมวก, ใช้ผ้าโพกผมจนกว่าผมของท่านจะงอกขึ้นมาใหม่เหมือนปกติ
ผลกระทบต่อกล้ามเนื้อและประสาท
ถ้าท่านมีเม็ดเลือดแดงน้อย ท่านก็อาจจะรู้สึกว่ากล้ามเนื้อไม่มีแรง อ่อนเพลียได้ แต่ยาบางชนิดอาจจะมีผลโดยตรงต่อกล้ามเนื้อและเส้นประสาทได้ บางครั้งท่านอาจจะรู้สึกชา, หรือเสียสมดุลย์ได้ ซึ่งอาการแทรกซ้อนข้างเคียงดังที่ได้กล่าวมาแล้วนี้ ส่วนใหญ่จะเป็นเพียงชั่วคราวเท่านั้น
ผลกระทบต่อผิวหนัง
ผิวหนังของท่านอาจจะมีผื่นได้ในระหว่างที่ให้ยา ซึ่งอาจจะเป็นเฉพาะบางส่วน หรืออาจจะเป็นทั่วร่างกายก็ได้ ส่วนมากผื่นที่เกิดขึ้นมักจะเป็นสีแดงและคัน ท่านไม่ควรเกา เพราะว่าอาจจะทำให้เกิดเป็นแผล แล้วมีการติดเชื้อเกิดขึ้นได้ ท่านควรจะโรยแป้งข้าวโพด หรืออาจจะใช้ยาทาผิวหนังบริเวณที่แห้ง เพื่อให้ผิวหนังชุ่มชื้นอยู่ตลอดเวลา สารเคมีบำบัดที่ให้ทางหลอดเลือดดำบางชนิดอาจทำให้เกิดการระคายของผนังหลอดเลือด ซึ่งอาจจะทำให้เห็นเป็นสีดำคล้ำเป็นเส้นตามหลอดเลือดดำนั้นๆ ได้
ผลกระทบต่อรังไข่
ในหญิงที่ยังมีประจำเดือนอยู่ ถ้าได้รับสารเคมีบำบัด อาจจะทำให้เกิดประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ หรือในบางรายอาจจะหยุดเลยก็ได้ นอกจากนั้นยังอาจจะมีอาการคล้ายๆ คนใกล้หมดประจำเดือน เช่น ร้อนวูบวาบตามตัวได้ แต่ขอให้ระลึกไว้เสมอว่าก็ยังมีโอกาสที่จะตั้งครรภ์ได้แต่โอกาสน้อยมาก และสารเคมีบำบัดก็อาจจะไปมีผลต่อเด็กในครรภ์ได้ ดังนั้นในระหว่างที่ได้รับสารเคมีบำบัด ควรจะต้องมีการป้องกันไม่ให้เกิดการตั้งครรภ์ ซึ่งท่านควรจะต้องปรึกษาแทพย์ว่าจะควบคุมโดยวิธีใด เพราะว่าในผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งเต้านม ไม่ควรจะคุมกำเนิดโดยการกินยาคุมหรือฉีดยาคุม เนื่องจากยาเหล่านั้นมีฮอร์โมนเพศเป็นส่วนประกอบอยู่ด้วย ก็อาจจะทำให้อาการของโรครุนแรงขึ้นก็ได้ทั้งๆ ที่โดยปกติแล้วยาคุมกำเนิดไม่ได้เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดมะเร็งเต้านม
ในผู้ป่วยที่ถึงวัยใกล้จะหมดประจำเดือนแล้ว เมื่อหยุดให้ยาประจำเดือนก็อาจจะไม่มาอีก ส่วนในผู้ป่วยที่อายุค่อนข้างน้อย ประจำเดือนอาจจะกลับมาเป็นปกติหลังจากที่การรักษาสิ้นสุดลง และท่านก็มีโอกาสที่จะตั้งครรภ์ได้ และบุตรที่เกิดมาก็มักจะไม่มีอาการผิดปกติใดๆ แต่ท่านก็ควรจะต้องปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเสียก่อนว่าสมควรหรือไม่ เพราะการตั้งครรภ์อาจจะทำให้อาการของมะเร็งเต้านมรุนแรงขึ้นมาอีกได้ สารเคมีบำบัดจะไปทำลายเซลของรังไข่ ทำให้ท่านมีโอกาสตั้งครรภ์ได้น้อยมาก แต่จะไม่มีผลโดยตรงต่อสมรรถภาพทางเพศของท่านเลย อาจจะมีผลทางอ้อม ในรายที่มีอาการอ่อนเพลียหรือมีผลแทรกซ้อนข้างเคียงอื่นๆ จากยา
 วิธีการรักษาโดยการใช้สารเคมีบำบัด
วิธีการให้สารเคมีบำบัดกับผู้ป่วย
อาหารที่ผู้ป่วยควรรับประทาน
ผลต่อระบบทางเดินอาหาร
ผลต่อช่องปาก
ผลต่อไขกระดูก
ผลต่อผม, ขน, กล้ามเนื้อ, ประสาท, ผิวหนัง และรังไข่
ผลต่อปัสสาวะ และอารมณ์
ตำแหน่ง และการแพร่กระจายของมะเร็ง
|
